Rokitnik – na co pomaga i jakie ma właściwości zdrowotne?

Rokitnik pomaga przede wszystkim na wzmocnienie odporności, regenerację skóry oraz dolegliwości układu pokarmowego i sercowo-naczyniowego. Jego owoce dostarczają wyjątkowo dużo witaminy C, antyoksydantów i rzadkiego kwasu omega-7. W dalszej części znajdziesz szczegółowe informacje o składzie, zastosowaniach i bezpiecznym dawkowaniu.

Czym jest rokitnik i skąd pochodzi?

Rokitnik zwyczajny to ciernisty, rozgałęziony krzew liściasty z rodziny oliwnikowatych, osiągający wysokość do 6 metrów. Ma wąskie, lancetowate liście o srebrzystym odcieniu, żółto-zielone kwiaty i intensywnie pomarańczowe owoce. Naturalnie występuje w Europie i Azji, najczęściej wzdłuż wybrzeży morskich i nad rzekami.

W Polsce jego naturalne siedliska znajdziesz przede wszystkim nad wybrzeżem Bałtyku i przy ujściu Wisły. Zdziczałe krzewy rosną też w Pieninach. W skali świata największe plantacje znajdują się obecnie w Chinach.

Roślina znana jest pod łacińską nazwą Hippophae rhamnoides. Człon hippos pochodzi z greki i oznacza konia, co wiąże się z dawnym zwyczajem karmienia zwierząt owocami dla poprawy kondycji sierści. W Rosji rokitnik bywa nazywany Złotem Syberii.

Jakie substancje aktywne zawiera rokitnik?

Owoce rokitnika uznaje się za jedne z bogatszych naturalnych źródeł związków bioaktywnych. Łącznie zidentyfikowano w nich około 190 substancji o działaniu prozdrowotnym. Najważniejszą grupę stanowią witaminy, składniki mineralne, kwasy tłuszczowe i polifenole.

Szczególnie wyróżnia się zawartość witaminy C. Owoce rokitnika średnio dostarczają 600 mg witaminy C w 100 g, a odmiana nadbałtycka nawet 1005 mg w 100 g. To ponad 15 razy więcej niż w pomarańczach. Co ważne, kwas askorbinowy w rokitniku jest stabilny termicznie, więc spora jego ilość pozostaje w produkcie po gotowaniu czy suszeniu.

Poza witaminą C rokitnik zawiera witaminy A, E, K, D, P oraz witaminy z grupy B. W owocach obecne są karotenoidy, kwas foliowy, fitosterole, flawonoidy, garbniki, fosfolipidy i aminokwasy. Z minerałów wymienić można żelazo, fosfor, mangan, bor, wapń, krzem, potas, magnez i cynk.

Rola kwasu omega-7 i innych tłuszczów

Rokitnik to jedno z nielicznych roślinnych źródeł kwasu palmitooleinowego, zaliczanego do kwasów omega-7. Związek ten wspiera barierę hydrolipidową naskórka, poprawia nawilżenie skóry i ogranicza przeznaskórkową utratę wody. W owocach obecne są również kwas palmitynowy, oleinowy, linolowy, stearynowy, wakcenowy, arachidonowy i eikozenowy.

Obecność fitosteroli sprawia, że rokitnik może konkurować z cholesterolem zwierzęcym o wchłanianie w przewodzie pokarmowym. Dzięki temu olej z jego owoców bywa polecany jako element diety wspierającej prawidłowy profil lipidowy.

Jak rokitnik wpływa na zdrowie?

Substancje zawarte w rokitniku wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwwirusowe, przeciwbakteryjne i przeciwmiażdżycowe. Roślina wspiera układ sercowo-naczyniowy, pomaga obniżać poziom cholesterolu oraz reguluje stężenie glukozy i triglicerydów we krwi. Zawarte w niej związki zmniejszają ilość hemoglobiny glikowanej, co ma znaczenie u osób z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.

Dzięki dużej zawartości witaminy C i flawonoidów rokitnik wzmacnia odporność i działa antyoksydacyjnie. Przeciwutleniacze neutralizują nadmiar wolnych rodników powstających pod wpływem stresu, zanieczyszczeń środowiska i niezdrowej diety.

Liście rokitnika wykazują właściwości przeciwbiegunkowe. Napary i olej bywają też stosowane w łagodzeniu stanów zapalnych przewodu pokarmowego, zgagi oraz choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy.

Wpływ na skórę i gojenie ran

Rokitnik przyspiesza regenerację naskórka i gojenie ran. Okłady z jego oleju można stosować przy oparzeniach, odmrożeniach, odleżynach i podrażnieniach po nadmiernej ekspozycji na promieniowanie UV. Z tego powodu znalazł zastosowanie nawet w leczeniu skutków katastrofy w Czarnobylu.

Olej rokitnikowy sprawdza się jako wsparcie w atopowym zapaleniu skóry. Dzięki kwasowi palmitooleinowemu zmniejsza suchość i wzmacnia naturalną warstwę ochronną skóry. Jest też składnikiem preparatów przeciwłupieżowych i zapobiegających łysieniu.

Witamina C zawarta w owocach bierze udział w syntezie kolagenu, który odpowiada za jędrność i elastyczność skóry. Dlatego rokitnik bywa wykorzystywany w pielęgnacji przeciwzmarszczkowej i kosmetykach nawilżających.

Wsparcie dla układu krążenia

Flawonoidy i witamina E obecne w rokitniku wzmacniają ściany naczyń krwionośnych i poprawiają ich elastyczność. Regularne spożywanie przetworów z tej rośliny może wspierać obniżanie ciśnienia tętniczego. Związki zawarte w owocach zapobiegają niedokrwieniu serca i hamują apoptozę kardiomiocytów.

Olej z rokitnika wykazuje zdolność hamowania agregacji płytek krwi. To oznacza, że może rozrzedzać krew, co bywa pomocne w profilaktyce miażdżycy, ale wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe.

Zastosowanie w dolegliwościach kobiecych

Kapsułki z olejem rokitnikowym badano u kobiet po menopauzie z atrofią pochwy. Po 12 tygodniach suplementacji zaobserwowano poprawę nawilżenia i złagodzenie suchości. To obiecujący kierunek dla naturalnego wsparcia przy tego typu dolegliwościach.

Jak stosować rokitnik w kuchni i kosmetyce?

Rokitnik ma kwaśno-gorzki smak i cierpkie owoce, dlatego najczęściej spożywa się go w formie przetworów. Można z niego przygotować soki, dżemy, marmolady, nalewki, wina, herbaty i jogurty. Ze względu na wysoką zawartość witaminy C sok z rokitnika może zastąpić cytrynę do przyprawiania potraw.

Suszone owoce zachowują cenne składniki i sprawdzają się jako dodatek do mięs, deserów czy musli. Przetwory z rokitnika pasują do codziennej diety jako naturalne źródło antyoksydantów i witamin.

Olej rokitnikowy przy problemach z wrzodami i zgagą stosuje się w ilości 0,5 łyżeczki (maksymalnie 10 ml) 3 razy dziennie na 30 minut przed posiłkiem. Przy ogólnym wsparciu zdrowia wystarczy 0,5–1 łyżki dziennie jako dodatek do potraw lub rozcieńczony z wodą.

W kosmetyce olej rokitnikowy stosowany jest bezpośrednio na skórę, włosy i paznokcie. Można go też dodawać do kąpieli ziołowych. Działa nawilżająco, łagodzi podrażnienia i wspomaga regenerację naskórka po oparzeniach słonecznych.

Kto powinien zachować ostrożność?

Olej z rokitnika może nasilać działanie leków przeciwzakrzepowych i zwiększać ryzyko krwawień. Należy go odstawić przed planowanym zabiegiem operacyjnym. Osoby z kamicą nerkową powinny zwracać uwagę na łączną podaż witaminy C, bo rokitnik jest jej bardzo bogatym źródłem.

Nie zaleca się stosowania oleju rokitnikowego przy ostrym zapaleniu wątroby, zapaleniu trzustki, kamicy żółciowej i ostrym zapaleniu pęcherzyka żółciowego. W tych stanach tłuszcze w diecie wymagają ograniczenia.

Przy problemach z nadmierną krzepliwością krwi i jednoczesnym stosowaniu leków przeciwzakrzepowych warto skonsultować suplementację z lekarzem. W razie wątpliwości co do stosowania rokitnika w konkretnej jednostce chorobowej wskazana jest indywidualna konsultacja medyczna.